W ostrej fazie stan zapalny jest zdrową odpowiedzią na uraz (oparzenie, alergię, traumę). Mobilizuje on specyficzne komórki układu odpornościowego, takie jak makrofagi (które pochłaniają inwazje), komórki dendrytyczne i mastocyty. Proces ten prowadzi do wysięku osocza zawierającego mediatory przeciwdrobnoustrojowe i przeciwciała, które neutralizują uraz. Rezultatem jest zazwyczaj gojenie, czasami z blizną.
Przewlekły stan zapalny: destrukcyjny „miękki ogień”
Prawdziwy problem pojawia się, gdy stan zapalny utrzymuje się dłużej niż pięć do sześciu tygodni. Jest to znane jako przewlekły stan zapalny, porównywalny do „powolnego gotowania”, który ostatecznie uszkadza tkanki. Większość schorzeń kończących się na „-itis” (zapalenie stawów, zapalenie zatok, zapalenie trzustki, zapalenie nerek) jest częścią tego procesu.